Seniorzy dla demokracji - aktywizacja, partycypacja, wolontariat

Polsko - ukraińska współpraca

Już pod koniec lutego odbędzie się pierwsze spotkanie w ramach polsko ukraińskiego projektu Seniorzy dal demokracji - aktywizacja, partycypacja, wolontariat. Projekt jest realizowany w partnerstwie z Rodziną Kolpinga we Lwowie. Jego celem jest wzmocnienie partycypacji publicznej seniorów na Ukrainie. Projekt jest współfinansowany w ramach programu „Przemiany w regionie - RITA.

Celem projektu jest wzmocnienie organizacji pozarządowych i Uniwersytetów Trzeciego Wieku jako partnera ukraińskiego dialogu społecznego z władzami lokalnymi w sprawach senioralnych oraz zaangażowanie seniorów 6 kolpingowskich UTW na Ukrainie do współdecydowania o sprawach społeczności lokalnej. Polskie Dzieło Kolpinga zorganizuje dla 14 liderów ukraińskich UTW wizytę studyjną w Małopolsce. Wezmą w niej udział przedstawiciele 6 kolpingowskich Uniwersytetów Trzeciego Wieku na Ukainie: ze Lwowa, Łucka, Iwanofrankowska, Użgoradu, Czerniowiec i Stryja.

W ramach wizyty przeprowadzone zostaną spotkania nt. współpracy seniorów z samorządem i działań Rad Seniorów w Kolpingowskich Klubach Seniora w Polsce, spotkania z przedstawicielami władz samorządowych i organizacjami prosenioralnymi, oraz spotkania szkoleniowe. Efektem wizyty ma być identyfikacja dobrych praktyk związanych z partycypacją publiczną seniorów i zaproponowanie dobrych rozwiązań w społecznościach lokalnych na Ukrainie. Celem długofalowym jest powołanie Rad Seniorów i poprawa jakości życia ukraińskich seniorów sześciu lokalnych społeczności. Jak wynika z badań i własnych doświadczeń Dzieła Kolpinga jest duża potrzeba rozwijania działań prosenioralnych również na Ukrainie, w tym rozwiązań wspierających partycypacje publiczną seniorów.

Badania demograficzne potwierdzają starzenie się społeczeństwa ukraińskiego, choć jego dynamika nie jest aż taka, jak w Polsce. Osoby starsze w wieku pow. 65 lat stanowią na Ukrainie 21,4% (wg НАСЕЛЕННЯ УКРАЇНИ: Імперативи демографічного старіння, Київ, 2014 r), a do 2025r oczekuje się wskaźnika na poziomie 25%. Także na Ukrainie seniorzy to grupa społeczna postrzegana jako bierna, słaba fizycznie, nieatrakcyjna ekonomicznie, niewykwalifikowana, stanowiąca obciążenie dla publicznych systemów opieki społ. Według Global AGE Watch Index 2013 z 91 ujętych w rankingu krajów Ukraina zajęła 66 miejsce, a w aspekcie poziomu życia ukraińskich seniorów (bezpieczeństwo fizyczne, więzi społeczne, dostęp do swobód) 86 miejsce z 91 krajów. Dane te uzasadniają konieczność działań na rzecz poprawy współpracy z administracją i egzekwowania praw obywatelskich seniorów. Zalążki współpracy organizacji senioralnych, w tym stowarzyszenia Rodzina Kolpinga we Lwowie, z administracją publiczną we Lwowie już istnieją.

Departament Ochrony Społecznej Rady Miejskiej Lwowa pracuje z osobami starszymi w obszarach:
• program opieki domowej seniorów i niepełnosprawnych
• program tworzenia grup interesu w regionalnym centrum

W ramach współpracy Miasta Lwów z NGOs w zakresie projektów społecznych na rzecz osób starszych (wyżywienie, pomoc humanitarna, opieka medycznej) oprócz Rodziny Kolpinga działają: Pomoc Maltańska, Fundacja Charytatywna, Caritas Lwów UGCC, Fundusz Pomocy, Helping Age.

Aktywność społeczna na Ukrainie jest niska (83,6% Ukraińców nie należy do żadnej NGO- wg „Ukraine Analysen nr 114, 12.03.2013), ale widać pozytywne tendencje wzrostu, spowodowane koniecznością bronienia swoich praw przez obywateli. Istotnym zadaniem jest zatem włączenie seniorów do budowania demokratycznego społeczeństwa i ich udział w tworzeniu publicznych programów na rzecz osób starszych zarówno na poziomie miasta, województwa i państwa.

Pierwsze próby udziału seniorów w tworzeniu programu dla Miasta Lwów już zostały podjęte w 2014 r. Do tej pory odbyło się kilka spotkań z przedstawicielami służb społecznych, ale nie przyniosły one pożądanego rezultatu. Jedną z przyczyn jest brak doświadczenia, umiejętności i wiedzy w zakresie narzędzi i mechanizmów i sposobów partycypacji ukraińskich seniorów. Dlatego możliwość poznania polskich doświadczeń będzie bardzo cenna dla dalszych działań w tym zakresie.

W Polsce potencjałem dla aktywności obywatel. osób starszych są m.in. Rady Seniorów, które pełnią rolę pośrednika pomiędzy starszymi mieszkańcami gminy, a samorządem. Jako organy inicjatywno-doradcze mają pozytywny wpływ na rozwiązywanie spraw społeczności lokal. W ramach projektu przekazane zostaną doświadczenia polskiego Dzieła Kolpinga i innych stowarzyszeń  także w zakresie tworzenia i działania Rad Seniorów.

Dzieło Kolpinga na Ukrainie prowadzi od r. 2010 działania dla seniorów poprzez  kolpingowskie UTW, z których pierwszy powstał we Lwowie-obecnie liczy 200 członków. Kolejne UTW gromadzące ok. 400 seniorów powstały w Stryju, Czerniowcach, Iwanofrankowsku, Łucku i Użgorodzie.

W 2015r. stworzono Koordynacyjną Radę UTW w celu wzmocnienia działań UTW i wsparcia współpracy między nimi.
Wspólny projekt w zakresie aktywizacji i partycypacji seniorów  na Ukrainie został opracowany przez Związek Centralny Dzieła Kolpinga w Polsce i  Rodzinę Kolpinga we Lwowie zgodnie z przyjętymi perspektywami rozwoju działań ukraińskich UTW. Projekt uzupełnia ofertę aktywizującą ukraińskich seniorów w zakresie wzmacniania ich podmiotowości obywatelskiej. i korzystania z pełni praw.

Beata Harasimowicz

Polsko – ukraiński projekt współfinansowany ze środków Polsko- Amerykańskiej Fundacji Wolności w ramach programu RITA- Przemiany w regionie realizowanego przez Fundację Edukacja dla Demokracji

 


 
Bł. A. Kolping (1813 - 1865)